Soms kom je op een punt in je leven waarop je weet dat er iets verandert, terwijl nog niet duidelijk is wat daarvoor in de plaats komt. Dat is precies de plek waar ik mij momenteel bevind.

Na jaren als schoolleider in het primair onderwijs voel ik dat een nieuwe fase zich aandient. Niet omdat mijn betrokkenheid bij het onderwijs afneemt, maar juist omdat ik mijn ervaring, leiderschap en passie voor ontwikkeling breder wil inzetten. De gedachte aan interim-management, coaching en begeleiding van leiders en teams trekt steeds sterker aan mij.

Toch is deze overgang niet eenvoudig te beschrijven. Totdat ik twee inzichten tegenkwam die mijn situatie treffend verwoorden: liminaliteit en Theory U.

De liminale ruimte: tussen oud en nieuw

Het begrip liminaliteit beschrijft de periode waarin je niet meer bent wie je was, maar ook nog niet volledig bent geworden wie je gaat worden. Het is de tussenruimte, de drempel tussen twee levensfasen. Volgens Carrie Jalonen gaat liminaliteit niet alleen over de stap naar iets nieuws, maar juist over de tijd die nodig is om die overgang werkelijk te maken. [inspirerendleven.nl]

Zo ervaar ik mijn huidige situatie.

Ik ben niet langer alleen de directeur die dagelijks leidinggeeft aan één school. Tegelijkertijd ben ik nog niet volledig ondernemer, interim-schoolleider of professioneel coach. Ik bevind mij in een tussenfase.

Een fase waarin vragen opkomen:

• Welke vorm krijgt mijn nieuwe loopbaan?
• Hoe combineer ik leiderschap, coaching en ondernemerschap?
• Wat vraagt God van mij in deze nieuwe levensfase?
• Hoe kan ik mijn ervaring ten dienste stellen van meer scholen en leiders?

Liminale ruimtes voelen vaak ongemakkelijk. Net als een wachtkamer, een luchthaven of een brug zijn het plekken waar je onderweg bent, maar nog niet bent aangekomen. [inspirerendleven.nl]

En misschien is dat precies de bedoeling.

Theory U: een route door de tussenruimte

Toen ik kennismaakte met de Theory U van Otto Scharmer, vielen er veel puzzelstukjes op hun plek. Theory U is een model voor persoonlijke en organisatorische verandering dat ervan uitgaat dat echte vernieuwing niet ontstaat door harder te werken vanuit oude patronen, maar door anders waar te nemen, los te laten en verbinding te maken met wat zich wil ontvouwen. [debaak.nl], [heteerstehuis.nl]

De vorm van de U beschrijft een reis.

Niet vooruit, maar eerst naar beneden.

Niet direct doen, maar eerst kijken, luisteren en voelen.

Dat herken ik sterk in mijn eigen proces.

1. Downloading: leven vanuit bekende patronen

Jarenlang leefde ik vanuit vertrouwde rollen en overtuigingen.

Directeur zijn. Verantwoordelijkheid dragen. Resultaten behalen. Problemen oplossen.

Dat heeft mij veel gebracht. Maar Theory U leert dat vernieuwing begint wanneer we stoppen met het automatisch herhalen van wat we al kennen. [heteerstehuis.nl]

Voor mij betekende dat eerlijk erkennen dat er meer in mij zit dan de functie die ik vervul.

2. Seeing: anders leren kijken

De volgende stap is met een open geest waarnemen wat er werkelijk gebeurt. Loskomen van vooroordelen en oude aannames. [heteerstehuis.nl], [heteerstehuis.nl]

Ik ontdekte dat de momenten die mij het meeste energie geven niet altijd liggen in het organiseren van een school, maar in het begeleiden van mensen.

De gesprekken met startende leidinggevenden. Het coachen van collega’s. Het begeleiden van teams in verandering.

Daar begon iets zichtbaar te worden van een toekomst die al zachtjes op de deur klopte.

3. Sensing: luisteren met het hart

Theory U nodigt uit om niet alleen analytisch te kijken, maar ook empathisch te luisteren. Scharmer noemt dit ‘sensing’: voelen wat zich aandient en luisteren vanuit verbinding. [heteerstehuis.nl]

Juist in gesprekken met anderen werd mijn verlangen scherper.

Ik hoorde steeds vaker:

“Jij zou een goede coach zijn.”

“Waarom begeleid je niet meerdere scholen?”

“Je hebt ervaring die veel organisaties kunnen gebruiken.”

Wat begon als een gedachte groeide uit tot een verlangen.

4. Presencing: de stilte op de bodem van de U

Onderin de U bevindt zich misschien wel het meest bijzondere punt: presencing. Een combinatie van aanwezig zijn en aanvoelen wat de toekomst vraagt. Het gaat om verbinding maken met je hoogste potentieel en handelen vanuit wat wil ontstaan. [debaak.nl], [voortgezet…plezier.nl]

Dit is voor mij de plek van bezinning.

De plek waar geloof, ervaring, leiderschap en toekomst samenkomen.

Ik merk dat ik niet alles hoef te weten.

Ik hoef niet elke stap al uitgestippeld te hebben.

Soms vraagt leiderschap niet om controle, maar om vertrouwen.

5. Crystallizing en Prototyping: experimenteren met de toekomst

Na het loslaten en luisteren ontstaat richting. Vervolgens ga je experimenteren met kleine stappen. [heteerstehuis.nl], [heteerstehuis.nl]

Dat is precies waar ik nu sta.

• Het ontwikkelen van een eigen coachingspraktijk.
• Het verkennen van interim-opdrachten.
• Het bouwen aan een persoonlijke website.
• Het formuleren van mijn visie op leiderschap.
• Het voeren van gesprekken met potentiële opdrachtgevers.

Nog niet als definitieve bestemming, maar als prototypes van een mogelijke toekomst.

Een christelijk perspectief op de U

Wat mij raakt, is dat de beweging van Theory U veel overeenkomsten vertoont met Bijbelse verhalen.

Mozes in de woestijn. David in de spelonk. Jezus veertig dagen in de woestijn.

Steeds is er eerst een periode van loslaten, stilte en voorbereiding voordat een nieuwe roeping zichtbaar wordt.

De woestijn blijkt geen omweg.

Ze is de weg.

Misschien geldt dat ook voor mijn eigen tussenruimte.

Van schoolleider naar begeleider van verandering

Ik geloof dat mijn missie dezelfde blijft, maar mijn werkvorm verandert.

Waar ik jarenlang één school diende, wil ik nu meerdere scholen, leidinggevenden en teams ondersteunen.

Als interim-directeur.

Als coach.

Als begeleider van verandering.

Als iemand die naast mensen staat wanneer zij zelf in een liminale ruimte terechtkomen.

Want uiteindelijk gaat zowel liminaliteit als Theory U over hetzelfde:

Niet vasthouden aan wie je was.

Maar met open handen ontvangen wie je aan het worden bent. ✨

---

“Soms moet je de diepte van de U ingaan voordat je kunt ontdekken welke toekomst op je wacht.”